«وینان
دل به دریا افگنانند،
بهپای دارندهی آتشها
زندگانی
دوشادوشِ مرگ
پیشاپیشِ مرگ
هماره زنده از آن سپس که با مرگ
و همواره بدان نام
که زیسته بودند،
که تباهی
از درگاهِ بلندِ خاطرهشان
شرمسار و سرافکنده میگذرد…»*
مرگ سرخ و آگاهانه بهسان دفاع از عینِ زندگی و بقای تاریخی، آنگاه که ضرورت یابد، گزینهی آنان بود:
-
از ماکو و سردشت تا کرماشان، جوانرود و بروجرد و سراسر کردستان
تاریخ مبارزات آزادیخواهانه در کردستانها، از جمله کردستان ایران (روژهلات)، و دیگر بخشهای کوردستان (باشور، باکور، روژآوا و شنگال)، تاریخ رنجها، فداکاریها، ایستادگیهای باشکوه و آرمانهای انسانهایی است که برای آزادی، برابری، و همبستگی و کرامت انسانی مبارزه کردهاند. در این تاریخ، نامها و سرگذشتهای بسیاری ثبت شدهاند؛ زنان و مردانی که از شهرها، روستاها و کوهستانهای گوناگون برخاستند و سرنوشت خود را با مبارزات اجتماعی و سیاسی پیوند زدند.
از ماکو و سردشت تا بانه، سقز، مهاباد، پیرانشهر، بوکان، کرماشان و جوانرود، و حتی از نیریز فارس و سراسر زاگرس و جبهههای مقاومت در روژآوا ــ شمال و شرق سوریه ــ یادمانِ شهدا و تجربه نسلهای گوناگون مبارزان، بخشی از حافظه تاریخی این سرزمینها را تشکیل میدهد.
در سالهای گذشته، شماری از این رزمندگان در درگیری با نیروهای اشغالگر حکومت اسلامی ایران، در رویارویی با باندهای تروریستی داعش و دیگر گروههای جهادی، و در پیکارهای مسلحانه با نیروهای اشغالگر ارتش ترکیه و دیگر نیروهای صدام و جانشینانش، حکومت بعثی و اسلامی سوریه جان باختهاند؛ یا در ایران به دار آویخته شدهاند و یا زیر شکنجه و در پای چوبههای دار قرار گرفتهاند. انسانهایی همچون زینب جلالیان، با نزدیک به ۲۰ سال زندانیبودن در زندان یزد، و پخشان عزیزی و وریشه مرادی و دیگرانی که زیر چوبههای دار و شکنجه در اوین و زندانهای سراسر ایران به اسارت گرفته شدهاند.
یادآوری سرگذشت آنان تنها به معنای ثبت نام و تاریخ جانباختن نیست؛ بلکه تلاشی است برای پاسداشت حافظه جمعی، شناخت تجربههای تاریخی و جلوگیری از فراموششدن انسانهایی که جان و زندگی خود را با آرمانهای آزادی و برابری پیوند زدهاند. بسیاری جان باختهاند و بسیاری دیگر، در پی آمد دهها سال مبارزه و مقاومت در کوههای سرکش به آسیبهای فیزیکی دچار شده، و با ازدستدادن پا، دست و چشم خود، همچنان، در سنگرهای گوناگون، حتا در خارج از کردستان، در صف مبارزه ایستادهاند.
در همین چارچوب، اطلاعیههای منتشرشده در روزهای اخیر درباره گروهی از گریلاهای اهل ماکو، جانباختن درسیم بهار در سردشت و سرگذشت یازده رزمنده دیگر از شهرهای روژهلات کردستان، فرصتی برای بازخوانی این تاریخ و ادای احترام به یاد آنان فراهم آورده است.
این یادمان همچنین نام دیگر چهرههای مقاومت، از جمله سورخین روژهلات (فاطمه ساکان)، رفیق رونی جوانرود (جمال مرادی) و رفیق رسول توده از نیریز فارس(فؤاد مصطفی سلطانی- با ارزشگذاری و نام زنده یاد فواد مصطفی سلطانی، از بنیانگزاران سربلند کومهله) را در پیوند با گستره جغرافیایی و انسانی مبارزات آزادیخواهانه گرامی میدارد.
در تاریخ ۹ نوامبر ۲۰۲۶، مرکز اطلاعرسانی و مطبوعاتی نیروهای مدافع خلق (هپگ / HPG) با انتشار اطلاعیهای، یاد پانزده گریلای اهل شهرستان ماکو در روژهلات کردستان را که در زمانهای مختلف و در جریان مبارزات مسلحانه جان باختهاند، گرامی داشت:
بریوان آمد — بێریڤان ئامەد
-
چاورش گابار — چاوڕەش گابار
-
ماریا آمانوس — ماریا ئامانۆس
-
رونیا روناهی — ڕۆنیا ڕۆناهی
-
دیجله ماکو — دیجلە ماکۆ
-
هیرش ولات — هێرش وڵات
-
تامارا گەڤر — تامارا گەڤەر
-
اوین فیراز — ئەڤین فیراز
-
کانی اورمیه — کانی ورمێ
-
برخودان گلیداخ — بەرخۆدان گلیداخ
-
شروان شورش — شەڕڤان شۆڕش
-
باور گلیداخ — باوەڕ گلیداخ
-
شروان ماکو — شەڕڤان ماکۆ
-
عگید زردشت — عەگید زەردەشت
-
روکن آزاد — ڕووکەن ئازاد
این نامها یادآور حضور زنان و مردانی از ماکو در دورههای مختلف مبارزات کردستاناند؛ کسانی که با وجود تفاوت در زمان، مکان و شرایط زندگی، سرگذشت آنان در حافظهی مشترک جنبشهای مقاومت ثبت شده است.
«کاشفانِ چشمه
کاشفانِ فروتنِ شوکران
جویندگانِ شادی
در مِجْریِ آتشفشانها
شعبدهبازانِ لبخند
در شبکلاهِ درد
با جاپایی ژرفتر از شادی
در گذرگاهِ پرندگان...»*
در روز جمعه، ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۲ آبان ۱۴۰۵)، خبرگزاری فرات (ANF)، به نقل از اطلاعیه فرماندهی یرک، از جانباختن درسیم بهار در سردشت خبر داد.
بر اساس اطلاعیه منتشرشده از سوی فرماندهی یگانهای مدافع شرق کردستان (یرک / YRK)، شامگاه چهارشنبه، ۲۰ آبان ۱۴۰۵، در مناطق پیرامونی شهر سردشت در استان آذربایجان غربی، میان گروهی از گریلاهای یرک و نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درگیری مسلحانه روی داده است:
«گروهی از رفقایمان که برای انجام وظایف خود در سردشت حضور داشتند، در فاصله ساعت ۹ تا ۱۰ شب در کمین نیروهای دشمن افتادند و از سوی سپاه پاسداران مورد حمله قرار گرفتند. نیروهای رژیم با سلاحهای سنگین و پهپاد به رفقایمان حمله کردند… هەڤال درسیم بهار زخمی شد، اما قهرمانانه تا آخرین فشنگ مقاومت کرد و برای آنکه به دست دشمن نیفتد، با آخرین گلوله خود به مقام والای جانباختن در راه آزادی و برابری نائل آمد.»
مشخصات درسیم بهار:
-
نام سازمانی: درسیم بهار
-
نام و نام خانوادگی: پویان کریمی
-
سال و محل تولد: ۱۹۸۳، بروجرد
-
نام مادر: هلاله
-
نام پدر: امجد
-
سال و محل پیوستن به نیروهای مربوطه: ۲۰۱۵، قندیل
-
تاریخ و محل جانباختن طبق اطلاعیه: ۲۰ آبان ۱۴۰۵، سردشت