روز جهانی کوبانی؛ نهاد مادیت یابی اراده، آگاهی و شجاعت برای رهایی و کرامت انسانی ـ بیانیه کنگره استار ـ عباس منصوران

اول نوامبر، روز جهانی کوبانی، تنها یادآور یک نبرد تاریخی یا مناسبتی تقویمی نیست؛ روز پاسداشت اراده مردمانی است که در سال ۲۰۱۴ در برابر یورش‌های ویرانگر و جنایت‌بار شبکه‌ی تروریستی داعش ایستادند و با مقاومت، فداکاری و همبستگی انترناسیونالیستی، کوبانی را به نمادی جهانی از دفاع از آزادی، زندگی و کرامت انسانی بدل کردند.

نبرد کوبانی تنها نبرد برای آزادی یک شهر نبود؛ نبردی با ابعاد جهانی برای دفاع از آزادی بشریت بود. داعش، با سودای گسترش خلافتی سرکوبگر و تحمیل فرمانروایی ترور، بردگی زنان و اسارت، تهدیدی فراتر از مرزهای یک جغرافیا ایجاد کرده بود. این موج مرگ‌آور از آشفتگی‌های سیاسی منطقه، شبکه‌های گوناگون جهادیستی و منابع تسلیحاتی، مالی و ایدئولوژیک ارتجاع جهانی و امپراتوران نفت و سلاح بهره می‌برد.

در برابر این تهدید، زنان و مردان آزادی‌خواه، نیروهای مقاومت محلی و داوطلبان انترناسیونالیست از سرزمین‌ها و ملیت‌های گوناگون ایستادگی کردند. آنان از کوهستان‌های آزاد، همچون آبشار سرازیر شدند تا چون رودهای انسانی، دوشادوش فرات و دجله، با خوشه‌های گندم و زیتون، دشت‌های سوخته را دیگر بار به روی زندگی آزاد رویش بخشند. آنان دفاع از کوبانی را بخشی از مسئولیتی مشترک در برابر بشریت می‌دانستند.

در کوبانی، شنگال و دیگر جبهه‌های روژآوا، مقاومت تنها به دفاع از جغرافیا محدود نماند؛ دفاع از حق زندگی، رهایی انسان‌ها از اسارت، آزادی زنان و مقابله با گسترش ترور و بنیادگرایی بود.

جهانیان وامدار تمامی کسانی‌اند که در نجات مردم شنگال، دفاع از کوبانی و مقاومت روژآوا نقش آفریدند؛ از رزمندگان و جان‌باختگان این نبردها تا مردم محلی، درمانگران، امدادگران و داوطلبان انترناسیونالیستی که در دشوارترین شرایط در کنار آنان ایستادند.

در این مقاومت تاریخی، زنان نقشی پیشتاز و تعیین‌کننده داشتند. زنان یگان‌های مدافع زنان (YPJ)، در کنار دیگر نیروهای مقاومت، نشان دادند که مبارزه علیه داعش با دفاع از آزادی زنان و حق آنان برای حضور مستقل در تعیین سرنوشت سیاسی و اجتماعی جامعه پیوندی عمیق دارد.

در حافظه این مقاومت، نام آرین میرکان، که تندیس شکوهمندش سمبل زن آزاد در میدان کوبانی، ‌تنک‌های داعش را زیر پا دارد. او از چهره‌های ماندگار و جان‌باختگان ازفون بر ۱۸ هزار جانباخته این نبرد تاریخی و مقاومت، با شجاعت، ایستادگی و فداکاری زنان پیوند خورده است.

در کنار او، نام فرمانده جاودان نبرد کوبانی، هوال سورخین روژهلات، از جان‌باختگان ماندگار راه آزادی، جایگاهی ویژه دارد. سورخین در جریان مقاومت کوبانی یکی از چشمان خود را از دست داد، اما پس از آن نیز مسئولیت انسانی خویش را ادامه داد و توان و تجربه خود را در خدمت سازمان‌دهی فدراسیون زخمیان شمال و شرق سوریه و پشتیبانی از مجروحان جنگ و مقاومت قرار داد.

او سرانجام، پس از ده سال تحت پیگرد تروریسم داعشیان و ترکیه بودن، در فوریه ۲۰۲۴، همراه با رفیق خود «نوروز»، آزادی دیرک، در حمله پهپادی ارتش ترکیه به مرکز فدراسیون مجروحان جنگ در قامشلو جان باخت. زندگی و فعالیت آنان، پیوند میان مقاومت و مراقبت از انسان‌های آسیب‌دیده را در حافظه جمعی برجسته می‌سازد.

در این یادمان تاریخی، نام رفیق «رونی جوانرود» نیز شایسته احترام و یادآوری است؛ رفیقی که دانش پزشکی و جراحی را با حضور مستقیم در میدان مقاومت پیوند زد و با سلاح بر دوش، در کوهستان‌ها و دشت‌ها، در برابر داعش و نیروهای همسو با آن ایستادگی کرد. حضور «رونی جوانرود» یادآور انسان‌هایی است که مسئولیت دفاع از جان جامعه را، چه در میدان درمان و چه در شرایط سخت مقاومت، بر دوش گرفته‌اند.

در کنار یاد جان‌باختگان، ستایش‌ما متوجه تمامی رزمندگان و مقاومت‌گرانی است که همچنان در شهرها، روستاها، دشت‌ها و کوهستان‌ها، در سنگرهای مقاومت حضور دارند و در شرایط دشوار به دفاع از مردم، آزادی و دستاوردهای تاریخی و اجتماعی خود در روژآوا و و دیگر بخش‌های کوردستان ادامه می‌دهند. آنان بخشی زنده از حافظه مقاومت‌اند؛ پیوندی میان مبارزات دیروز، مسئولیت امروز و امید به آینده.

از همین رو، نام کوبانی جهانی شد و قهرمانان و چهره‌های مقاومت آن، به‌ویژه زنان پیشتاز YPJ و زنان سازمان‌یافته در کنگره استار (Kongra Star)، جایگاهی درخشان در تاریخ معاصر مبارزه برای آزادی، برابری و کرامت انسانی یافتند. کنگره استار ساختار و کنفدراسیون سراسری زنان در منطقه روژآوا (شمال و شرق سوریه) است که به‌سان چتری فراگیر برای نهادها، شوراها و فعالیت‌های مختلف زنان کارکرد دارد و هدف اصلی آن سازمان‌دهی زنان در تمامی عرصه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و دفاعی است.

این سازمان بر پایه پارادایم «جامعه دموکراتیک، اکولوژیک و آزادی زن» فعالیت می‌کند و نقش بسیار برجسته‌ای در مبارزه با سیستم‌های مردسالار، بنیادگرایی (از جمله تروریسم داعش) و تحقق برابری، خودمدیریتی و کرامت انسانی ایفا کرده است.

1. بیانیه رسمی کنگره استار به مناسبت ۱ نوامبر، روز جهانی کوبانی

کنگره استار به مناسبت ۱ نوامبر، روز جهانی کوبانی، بیانیه‌ای صادر کرد:

«۱ نوامبر، روز جهانی کوبانی، یک روز یادبود معمولی در تقویم نیست. این تاریخ، نام حماسه مقاومت خلقی است که در برابر حملات تاریک داعش در سال ۲۰۱۴ تسلیم نشد و آن را در وجدان جمعی بشریت به نگارش درآورد. کوبانی ماه‌ها در محاصره ماند و با حملات سنگینی روبه‌رو شد؛ اما تسلیم نشد. با فداکاری‌های آرین میرکان‌ها، با اراده پولادین مقاومت‌گران و با پشتیبانی‌ای که از چهارگوشه جهان برخاست، حملات داعش در هم شکسته شد. کوبانی به یکی از نمادهای شکست داعش بدل شد و به مکان تاریخی‌ای تبدیل گشت که در برابر تاریکی، امید به آزادی بار دیگر سر برآورد.

آنچه در کوبانی رخ داد، معنایی بسیار فراتر از دفاع از یک شهر به خود گرفت. در آنجا نه‌تنها از یک جغرافیا، بلکه از امید خلق‌ها برای زندگی برابر، آزاد و شرافتمندانه صیانت شد. کوبانی نشان داد که مرزها نمی‌توانند رنج، همبستگی و جست‌وجوی آزادی خلق‌ها را از یکدیگر جدا سازند. روح همبستگی انترناسیونالیستی که مرزهای فیزیکی را درنوردید، پدیدار گشت. انسان‌هایی از چهارگوشه جهان، با زبان‌ها، باورها و جغرافیاهای متفاوت، صدای خود را با مقاومت کوبانی یکی کردند. بدین‌ترتیب، کوبانی به سراسر جهان نشان داد که یک مقاومت محلی می‌تواند به ارزشی جهانی برای بشریت بدل شود.

امروز، معنای تاریخی و میراث آزادی‌ای که کوبانی با خود حمل می‌کند، بار دیگر با خطرات جدی روبه‌رو است. ترتیبات سیاسی و اداری‌ای که پیرامون آینده کوبانی مطرح می‌شوند، نمی‌توانند صرفاً به‌عنوان مسئله‌ای از جنس وضعیت و جایگاه اداری در نظر گرفته شوند؛ زیرا کوبانی دارای چنان معنای تاریخی و اجتماعی بزرگی است که با مرزهای کشیده‌شده روی نقشه‌ها، تصمیمات اداری یا محاسبات سیاسی تفسیر نمی‌شود. کوبانی جایگاه اراده، هویت، حافظه و جست‌وجوی آزادی یک خلق است.

صیانت از کوبانی، تنها دفاع از یک شهر نیست؛ بلکه صیانت از حافظه تاریخی، اراده اجتماعی و معنای آزادی‌ای است که آن را نمایندگی می‌کند. هنگامی که ارزش‌های سازنده روح کوبانی نابود شوند، آنچه از دست می‌رود نه‌تنها امروز یک شهر، بلکه بخش مهمی از حافظه مشترک مقاومت بشریت خواهد بود.

نباید از یاد برد که شکست داعش در کوبانی تنها شکستی نظامی نبود؛ در عین حال، پیروزی اراده‌ای تاریخی بود که در برابر ذهنیت تاریکیِ نمایندگی‌شده از سوی آنان ایستاد. به همین دلیل، کوبانی از منظر ذهنیت داعش، در حافظه‌ها به‌عنوان نماد یک شکست تاریخی و حساب‌پس‌دهی جای می‌گیرد. این گذار ایجاب می‌کند که نگرانی‌ها پیرامون امنیت و آینده شهر با جدیت در نظر گرفته شوند. در برابر احتمال تقویت مجدد داعش و تهدیداتی که حملات گذشته آفریده‌اند، امنیت کوبانی نباید به‌هیچ‌وجه در هاله‌ای از ابهام رها شود. کوبانی نباید هدف حملات جدید، رویکردهای انتقام‌جویانه و تسویه‌حساب‌ها قرار گیرد.

امروز، دفاع از کوبانی به معنای رشد روح همبستگی‌ای است که در سال ۲۰۱۴ پدیدار شد. تمامی نیروهای دموکراتیک، سوسیالیست، انترناسیونالیست، مدافعان حقوق بشر جهان و هر آن‌کس که در برابر نظام خشونت و ستمِ نمایندگی‌شده از سوی داعش به پا می‌خیزد، باید در قبال امنیت، اراده خلق و آینده کوبانی مسئولیت‌پذیر باشند. سرنوشت کوبانی مسئله‌ای نیست که تنها بر دوش افراد ساکن در آنجا رها شود؛ زیرا کوبانی زمانی به مسئله مشترک کل بشریت تبدیل شده بود و امروز نیز چنین است.

صیانت از کوبانی، صیانت از اراده آزادی یک خلق است. صیانت از کوبانی، صیانت از همبستگی فرامرزی، خواهری و برادری خلق‌ها و کرامت بشریت است. دفاع از کوبانی، جلوگیری از خاموش شدن شعله آزادی‌ای است که در برابر تاریکی داعش برافروخته شده است.

واقعیتی که ۱ نوامبر به ما یادآوری می‌کند این است: کوبانی تنها یک حماسه مقاومت نیست که در گذشته به نگارش درآمده باشد؛ بلکه مسئولیتی تاریخی است که باید از آن صیانت شود، زنده نگه داشته شود و به آینده منتقل گردد. شما می‌توانید تن یک شهر را ویران کنید و خیابان‌هایش را تخریب کنید؛ اما هرگز نمی‌توانید معنای آن شهر را که در حافظه بشریت ثبت شده است، از میان ببرید. کوبانی فراتر از یک شهر است. کوبانی یک حافظه است، یک اراده است، امید به آزادی است. کوبانی نام این حقیقت است که بشریت می‌تواند در برابر تاریکی، دوشادوش یکدیگر به پا خیزد.

با این بینش و مسئولیت، روز جهانی کوبانی (۱ نوامبر) را درود می‌فرستیم؛ در شخص شهید آرین میرکان، یاد تمامی شهدای کوبانی را با احترام گرامی داشته و مبارزه خلق کوبانی را برای آزادی، امنیت و آینده‌ای شرافتمندانه درود می‌فرستیم.»

کنگره استار  Kongra Star

اول نوامبر ۲۰۲۶